Ngữ âm học Phật giáo

Âm nghĩa Huệ Lâm

Tra cứu âm đọc Hán ngữ Trung đại và nguyên ngữ Phạn dựa trên bộ đại từ điển 《一切經音義》(100 quyển — CBETA T54n2128) của Đại sư Huệ Lâm.

Mục từ Huệ Lâm cung cấp cái nhìn chân thực về cách phát âm kinh điển Phật giáo vào thời cực thịnh của văn minh nhà Đường (thế kỷ VIII–IX).

1. Phản thiết cổ truyền

Thượng tự lấy Thanh mẫu (Onset), Hạ tự lấy Vận mẫu và Thanh điệu (Rime & Tone) để ghép thành âm đọc.

2. Tái lập âm Đường (LMC)

Chuyển tự sang ký hiệu ngữ âm quốc tế IPA theo chuẩn học thuật của Baxter–Sagart và Pulleyblank.

3. Đối chiếu nguyên ngữ

So sánh song hành nguyên ngữ Sanskrit, Pāḷi và Tạng văn để làm rõ ngữ nghĩa dịch kinh nguyên bản.

Ghi chú học thuật & Ghi công ngữ liệu

Dữ liệu Phản thiết được trích xuất từ bộ đại từ điển âm nghĩa Phật giáo 《一切經音義》(100 quyển — CBETA T54n2128) do Đại sư Huệ Lâm (慧琳, 737–820) trụ trì chùa Tây Minh biên soạn vào thời nhà Đường (hoàn thành năm 807).
Hệ thống âm phục dựng Middle Chinese (Hán ngữ Trung đại) căn cứ trên mô hình âm vị học lịch sử của hai học giả William H. Baxter & Laurent Sagart (1992, 2014).
Mục đích nghiên cứu: Phục vụ đối chiếu ngữ âm học lịch sử và hiểu rõ ngữ cảnh chuyển dịch các thuật ngữ Phật giáo từ tiếng Phạn sang tiếng Hán và tiếng Việt cổ truyền.
Thuật toán và mô hình phục dựng ngữ âm: Sinh Nguyen (WALL-E) , cùng các cộng sự AI: EVE, Cô KIM và ATLAS.
Khảo chứng học thuật & Cố vấn chuyên môn:
- TS. Yên Sơn Lê Trung Kiên (Nhân Mỹ Học Đường — nhanmyhocduong.vn)
- PGS. TS. Trang Thanh Hiền (Trường ĐH Mỹ thuật Việt Nam — daibieunhandan.vn)
- AI Engineer Phạm Hùng Sơn (Curious creator — LinkedIn)
Báo cáo nghiên cứu công bố: “Phương pháp phục dựng tự động Ngữ âm Hán ngữ Trung cổ Hậu kỳ (Âm Đường) qua Hệ thống Phiên thiết trong Nhất Thiết Kinh Âm Nghĩa (Taishō T54n2128)”(Đang biên tập & chuẩn bị công bố toàn văn).