Đối chiếu học thuật

Một thời, Đức Phật ở quốc độ Xá-vệ, tại động Hoa-lâm trong rừng Kỳ-đà, cùng với đại chúng Tỷ-kheo một ngàn hai trăm năm mươi người.

(Đang đối ứng bản dịch Pāḷi)

Bấy giờ, các Tỷ-kheo sau khi đi khất thực trở về, nhóm họp tại giảng đường Hoa-lâm, cùng nhau bàn luận rằng: "Chư hiền Tỷ-kheo! Chỉ có Đấng Vô Thượng Tôn là hy hữu bậc nhất, thần thông thấu suốt, uy lực rộng lớn, nên mới biết được vô số chư Phật trong quá khứ đã nhập Niết-bàn, cắt đứt các kết sử, tiêu diệt các hý luận. Lại biết được các vị Phật ấy số kiếp nhiều hay ít, danh hiệu, họ tên, chủng tộc sinh ra, sự ăn uống của các Ngài, tuổi thọ ngắn dài, những thọ nhận khổ vui. Lại biết Đức Phật ấy có giới như vậy, có pháp như vậy, có tuệ như vậy, có giải thoát như vậy, có trụ như vậy. Thế nào, chư hiền? Như Lai do khéo phân biệt pháp tính mà biết các việc ấy, hay do chư Thiên đến mách bảo mới biết sự việc này?"

(Đang đối ứng bản dịch Pāḷi)

Bấy giờ, Thế Tôn ở nơi thanh vắng, dùng thiên nhĩ thanh tịnh nghe các Tỷ-kheo bàn luận như thế, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đến giảng đường Hoa-lâm, tiến lại chỗ ngồi mà ngồi.

(Đang đối ứng bản dịch Pāḷi)

Bấy giờ, Thế Tôn dù biết nhưng vẫn hỏi: "Này các Tỷ-kheo! Các ngươi nhóm họp ở đây, đang bàn luận việc gì?" Lúc ấy, các Tỷ-kheo đem trọn sự việc tâu lên đáp lại.

(Đang đối ứng bản dịch Pāḷi)

Bấy giờ, Thế Tôn bảo các Tỷ-kheo: "Lành thay! Lành thay! Các ngươi đem lòng tin bình đẳng xuất gia tu đạo, những điều nên làm vốn có hai việc: một là Thánh đàm (nói pháp theo bậc Hiền thánh), hai là Thánh im lặng. Những điều các ngươi bàn luận chính nên như vậy. Như Lai thần thông uy lực rộng lớn, biết trọn các việc trong vô số kiếp quá khứ, là vì khéo hiểu rõ pháp tính nên biết, mà cũng vì chư Thiên đến mách bảo nên biết." Bấy giờ Đức Phật nói kệ rằng:

(Đang đối ứng bản dịch Pāḷi)

Đức Phật lại bảo các Tỷ-kheo: "Các ngươi có muốn nghe trí túc mạng của Như Lai, biết rõ nhân duyên chư Phật quá khứ chăng? Ta sẽ vì các ngươi mà giảng nói."

(Đang đối ứng bản dịch Pāḷi)

Bấy giờ, các Tỷ-kheo bạch rằng: "Bạch Thế Tôn! Nay chính là thời, chúng con khao khát muốn nghe. Lành thay, Thế Tôn! Xin Ngài tùy thời giảng nói, chúng con xin vâng làm theo."

(Đang đối ứng bản dịch Pāḷi)

Đức Phật bảo các Tỷ-kheo: "Hãy lắng nghe! Hãy lắng nghe! Khéo suy xét và ghi nhớ lấy, Ta sẽ vì các ngươi mà phân biệt giải thích." Lúc ấy, các Tỷ-kheo nhận giáo huấn rồi lắng nghe.

(Đang đối ứng bản dịch Pāḷi)

Đức Phật bảo các Tỷ-kheo: "Chín mươi mốt kiếp về trước trong quá khứ, vào thời ấy có Đức Phật tên là Tỳ-bà-thi Như Lai, Chí Chân xuất hiện ở đời. Lại nữa, này các Tỷ-kheo! Ba mươi mốt kiếp về trước trong quá khứ, có Đức Phật tên là Thi-khí Như Lai, Chí Chân xuất hiện ở đời. Lại nữa, này các Tỷ-kheo! Ngay trong ba mươi mốt kiếp ấy, có Đức Phật tên là Tỳ-xá-bà Như Lai, Chí Chân xuất hiện ở đời. Lại nữa, này các Tỷ-kheo! Trong Hiền kiếp này có Đức Phật tên là Câu-lâu-tôn, lại có Đức Phật tên là Câu-na-hàm, lại có Đức Phật tên là Ca-diếp. Ta nay cũng ở trong Hiền kiếp này mà thành Bậc Tối Chính Giác." Bấy giờ Đức Phật nói kệ rằng:

(Đang đối ứng bản dịch Pāḷi)

"Nay trong Hiền kiếp này, trải qua vô số năm na-dữu-tha; có bốn đại Tiên nhân, thương xót chúng sinh nên xuất hiện: Câu-lâu-tôn, Na-hàm, Ca-diếp và Thích-ca Văn." "Các ngươi nên biết, thời Đức Phật Tỳ-bà-thi, thọ mạng con người là tám vạn tuổi. Thời Đức Phật Thi-khí, thọ mạng con người là bảy vạn tuổi. Thời Đức Phật Tỳ-xá-bà, thọ mạng con người là sáu vạn tuổi. Thời Đức Phật Câu-lâu-tôn, thọ mạng con người là bốn vạn tuổi. Thời Đức Phật Câu-na-hàm, thọ mạng con người là ba vạn tuổi. Thời Đức Phật Ca-diếp, thọ mạng con người là hai vạn tuổi. Ta nay xuất thế, thọ mạng con người chừng trăm tuổi, ít hơn thì chẳng bao nhiêu mà giảm xuống thì nhiều." Bấy giờ Đức Phật nói kệ rằng:

(Đang đối ứng bản dịch Pāḷi)